Zmęczenie, napięcie czy ból głowy przypominający migrenę, bardzo często swoje podłoże znajduje w zaburzeniach autonomicznego układu nerwowego stawów skroniowo-żuchwowych, czaszki i gardła. W ruch przywodzenia żuchwy zaangażowane są cztery pasy symetrycznych mięśni: skroniowe, żuchwowe, skrzydłowe przyśrodkowe i skrzydłowe boczne. Każdy skurcz mięśnia powoduje rozciągnięcie innego i również jego skurcz, a taka nadmierna aktywność mięśniowa prowadzi do ograniczenia ruchomości, działając jak mechanizm ochronny dla określonej struktury. Dlatego niezwykle ważne jest to, aby właściwie rozpoznać przyczynę generującą przykurcz, zastosować odpowiednie metody tearpeutyczne w celu wyeliminowania przykurczu, a tym samym zniwelować dolegliwości bólowe.
Budowa i funkcje stawu skroniowo-żuchwowego
Staw skroniowo-żuchwowy jest parzystym elementem całego kompleksu czaszkowo-szyjnego, wskutek czego zawsze pracuje razem ze stawem strony przeciwnej. Posiada dwupiętrową budowę, a sprzężone działanie obydwu stawów pozwala jednocześnie wykonywać złożone ruchy: rozwierania i zwierania szczęk, wysuwania i cofania żuchwy, żucia oraz miażdżenia i rozdrabniania pokarmów. Staw skroniowo-żuchwowy łączy żuchwę z czaszką. W jego skład wchodzą dołek stawowy kości skroniowej, wyrostek kłykciowy głowy żuchwy, krążek stawowy i torebka stawowa. SSŻ jest jedynym ruchomym połączeniem w obrębie czaszki i w zasadzie cały czas jest używany podczas mówienia, jedzenia, żucia, ziewania, zaciskania zębów i tym podobnych odruchów. Prawidłowe funkcjonowanie wszystkich mięśni i więzadeł w obrębie skroni, żuchwy, czaszki i gardła zależy od właściwej pozycji dolnej szczęki. Wszelkie odchylenia prowadzą do powstania dolegliwości bólowych i rozmaitych schorzeń.
Patologie stawu skroniowo-żuchwowego
Do najczęstszych schorzeń stawu skroniowo-żuchwowego należą:
- wady rozwojowe
- schorzenia mięśni
- zaburzenia krążka stawowego
- zmiany zwyrodnieniowe.
Stawy skroniowo-żuchwowe składają się z dużej ilości nerwów i naczyń krwionośnych, dlatego ich stan wpływa na funkcjonowanie innych stawów oraz tkanek miękkich. Ucisk na nerwy i naczynia krwionośne wskutek przemieszczenia stawu, zmian zwyrodnieniowych czy dyslokacji krążka stawowego prowadzi do nierównowagi strukturalnej, którą muszą kompensować inne mięśnie. Taka kompensacja powoduje dopasowanie się ciała do stanu, który jest niezdrowy, na skutek czego przyjmuje ono nieprawidłowa postawę. To z kolei wywołuje dolegliwości bólowe i inne zaburzenia w różnych częściach ciała.
Przyczyny zaburzeń stawu skroniowo-żuchwowego
Wszelkiego rodzaju zaburzenia ustawienia odcinka szyjnego czy zmiany w ustawieniu żuchwy negatywnie wpływają na staw skroniowo-żuchwowy. Powodują nienaturalne napinanie się stawów oraz mięśni, a wskutek wzmożonego wysiłku prowadzą do skurczu mięśni, bólu i powstawania punktów spustowych. Wśród przyczyn zaburzeń stawu skroniowo-żuchwowego najczęściej występują:
- wady zgryzu (zgryz głęboki, żuchwa położona zbyt daleko do tyłu)
- ubytki w uzębieniu (brak tylnych zębów)
- nieprawidłowości zębowe
- wady postawy ciała
- urazy głowy lub szczęki
- zabiegi operacyjne w obrębie twarzy lub czaszki
- stres
- nadmierne napięcie mięśniowe w obszarze twarzoczaszki
- zaciskanie zębów i zgrzytanie zębami
- wypychanie języka
- obgryzanie paznokci, skórek warg.
Objawy dysfunkcji stawu skroniowo-żuchwowego
Dysfunkcje w obrębie stawu skroniowo-żuchwowego objawiają się poprzez:
- trzaski, trzeszczenia i tarcie w stawie skroniowo-żuchwowym
- zbaczanie żuchwy
- trudności w otwieraniu ust lub całkowita utrata ruchomości ust
- ból podczas żucia twardych produktów
- bolesność w różnych okolicach twarzy
- dolegliwości bólowe w okolicach ucha
- szumy i dzwonienie w uszach
- łzawienie i dolegliwości bólowe w okolicy kąta wewnętrznego oka
- bóle głowy i karku
- zawroty głowy lub mdłości
- ból stawów
- tępy ból w okolicy skroni oraz ramion
Metody leczenia schorzeń stawów skroniowo-żuchwowych
Aby leczenie schorzeń stawów skroniowo-żuchwowych było skuteczne, niezwykle istotne jest postawienie trafnej diagnozy. W tym celu lekarz, fizjoterapeuta lub stomatolog przeprowadza z pacjentem szczegółowy wywiad oraz wykonuje badania manualne, aby dotrzeć do przyczyny dolegliwości i właściwie dobrać metodę jej wyeliminowania. Techniki terapeutyczne najczęściej stosowane w leczeniu zaburzeń fizjologicznego funkcjonowania mięśni to: terapia manualna, terapia tkanek miękkich, laseroterapia, światłolecznictwo i elektroterapia. Versus Medicus zaprasza fizjoterapeutów na szkolenie, którego tematyką jest kompleksowe podejście do diagnozowania i leczenia okolicy głowy i szyi, ze szczególnym uwzględnieniem stawu skroniowo-żuchwowego. Podczas kursu, prowadzonego przez dra Jarosława Ciechomskiego, którego 4 edycja będzie już w listopadzie tego roku, poznają Państwo najnowocześniejsze metody badania oraz techniki uwalniania i rozluźniania, niezwykle skuteczne w terapii tego typu schorzeń.
Więcej o kompleksowym podejściu do leczenia stawów skroniowo – żuchwowych, czaszki i gardła (TMJ) znajduje się pod tym linkiem: https://versusmedicus.pl/kompleksowe-podejscie-do-leczenia-stawow-skroniowo-zuchwowych-czaszki-i-gardla/
Zobacz także:
- Zrozumieć łańcuchy kompensacyjne – jak układy spiralne powięzi wpływają na postawę i ból?
Ludzkie ciało rzadko porusza się w sposób czysto liniowy, opierając swoją biomechanikę na złożonych wzorcach przestrzennych. Gdy w tych trójwymiarowych taśmach pojawia się usztywnienie, konsekwencje odczuwa cały aparat ruchu. Zrozumienie, jak układy spiralne wpływające na postawę wywołują skomplikowane kompensacje, to klucz do skutecznej diagnostyki i terapii. - Dlaczego ból nie ustępuje? Diagnostyka gałązek skórnych i zespołów uwięźnięcia w praktyce terapeutycznej
Zaburzenia przewodnictwa nerwowego stanowią jedno z największych wyzwań w codziennej praktyce fizjoterapeutycznej i osteopatycznej. Objawy neuropatyczne, takie jak pieczenie, mrowienie czy drętwienie, bardzo często wynikają z mechanicznej kompresji struktur nerwowych na ich przebiegu. Zrozumienie relacji anatomicznych oraz roli drobnych gałązek skórnych pozwala na precyzyjną diagnostykę i wdrożenie skutecznej terapii manualnej. - Rehabilitacja w leczeniu dyskopatii kręgosłupa lędźwiowego
Odcinek lędźwiowy jest najbardziej obciążoną częścią naszego narządu ruchu, przez co najczęściej ulega bolesnym uszkodzeniom. Gdy pojawia się diagnoza świadcząca o uszkodzeniu krążka międzykręgowego, kluczowym krokiem do uniknięcia operacji staje się odpowiednio zaplanowane działanie terapeutyczne. Nowoczesna fizjoterapia dysponuje dziś narzędziami, które pozwalają skutecznie cofnąć objawy bólowe i przywrócić pacjentom pełną swobodę ruchu.