Do skutecznej oceny potencjalnych przyczyn dolegliwości Pacjenta, konieczna jest wiedza z zakresu wykorzystania właściwości tkanki łącznej oraz układu nerwowego. Znajomość i dobór właściwej metody diagnostyki neurologicznej pozwala na szybkie znalezienie kluczowej dla danej dysfunkcji struktury, co umożliwia skrócenie czasu terapii i podnosi jej efektywność.
Badanie czucia
Jedną z zasadniczych metod badania neurologicznego jest badanie czucia powierzchownego i czucia głębokiego. Zaburzenia czucia powierzchownego występują w przypadku uszkodzeń nerwów obwodowych, korzeni tylnych rdzenia kręgowego oraz dróg nerwowych wstepujących. Objawiają się całkowitym zniesieniem czucia, jego osłabieniem lub przeczulicą. Badanie czucia, w trakcie którego lekarz określa, na jakim obszarze skóry odbiór bodźców jest zaburzony, obejmuje ocenę czucia dotyku, czucia bólu oraz czucia temperatury. Dotyk, ucisk, temperatura, ból, a także smak odbierane są przez eksteroreceptory, znajdujące się w obrębie powłoki wspólnej. Czucie głębokie zaś, odbierane przez proprioreceptory umiejscowione jest w mięśniach, stawach, więzadłach i narządach przedsionkowych. Badanie czucia głębokiego umożliwia ocenę położenia części ciała względem siebie, odbiór wibracji i rozpoznanie kształtu przedmiotów bez użycia zmysłu wzroku. W trakcie badania lekarz przeprowadza różnego rodzaju testy po obydwu stronach tułowia, na prawej i lewej ręce oraz analogicznie prawej i lewej nodze. W badaniu równie ważna jest obiektywna ocena zaburzeń czucia, które zgłasza Pacjent.
Badanie motoryki
Motoryka to strefa ruchowej aktywności człowieka, na którą składa się szybkość, siła, wytrzymałość i koordynacja. Warunkowana jest przez prawidłowe funkcjonowanie układu ruchu oraz układu nerwowego. Badania motoryki zarówno dużej, jak i małej nakierowane są więc na prawidłowe wzorce ruchowe i symetrię ruchów. Sprawdzanie pobudliwości poszczególnych jednostek mięśniowych pozwala ocenić jak grupy mięśniowe aktywują się w danym zadaniu ruchowym. Dzięki temu można zidentyfikować osłabione jednostki mięśniowe oraz znaleźć słabe ogniwa układu ruchu. Przywrócenie odpowiedniego balansu mięśniowego będzie możliwe dzięki wdrożeniu właściwego postępowania terapeutycznego.
Siła mięśniowa
Siła mięśniowa to zdolność do wytworzenia pewnej, maksymalnej energii, oddająca wielkość maksymalnego ciężaru, jaki badany może podnieść podczas pojedynczego ruchu. Przyczyną postępującego lub utrzymującego się dłuższy czas osłabienia siły mięśniowej, często bywają schorzenia nerwów lub schorzenia autoimmunologiczne. Konieczne jest wtedy poddanie się badaniom neurologicznym, endokrynologicznym oraz skonsultowanie przypadku z reumatologiem, a także z fizjoterapeutą, który skupi się na kondycji mięśni. Do oceny siły mięśniowej w badaniu stosowana jest 6-stopniowa skala Lovetta, według której każdemu mięśniowi lub grupie mięśni przyznaje się punkty, opisujące natężenie skurczu mięśnia oraz zdolność ruchu w obciążeniu. W zależności od schorzenia, przywrócenie właściwego napięcia mięśniowego lub chociażby poprawa siły mięśniowej nie zawsze jest możliwa. Należy zatem podjąć wszelkie działania, w celu jak najdłuższego utrzymania jej na odpowiednim poziomie. Podstawą leczenia zawsze jest rehabilitacja oraz ćwiczenia wzmacniające, dobrane indywidualnie dla każdego Pacjenta.
Odruchy
Prawidłowe odruchy są naturalną, mimowolną reakcją na dany bodziec. Zaburzenie odruchów następuje na skutek choroby mięśni, uszkodzenia nerwów obwodowych, chorób zakaźnych, chorób rdzenia kręgowego czy niedoboru witaminy B12. W trakcie diagnostyki lekarz jest w stanie precyzyjnie określić miejsce nieprawidłowości, a niekiedy również podać ich przyczynę. Najbardziej popularną metodą badania jest kontrola odruchu kolanowego, ale w zależności od potrzeby przeprowadza się również badanie odruchów mięśnia dwugłowego ramienia, mięśnia trójgłowego ramienia, mięśni przywodzicieli uda, odruchu ramienno-promieniowego oraz odruchu skokowego. Właściwa praca łuku odruchowego umożliwia prawidłowy przepływ impulsu, odbieranego z otoczenia przez komórkę lub narząd zmysłowy, a więc od receptora, przez rdzeń kręgowy aż do mięśnia czyli efektora. Jeśli odruch jest zbyt silny, słaby, spóźniony albo w ogóle go nie ma, oznacza nieprawidłowości, których źródła należy szukać.
Koordynacja
Koordynacja ruchowa odpowiada za sprawność ruchową człowieka, utrzymanie równowagi, szybkość reakcji, pamięć ruchową, głębokie czucie mięśniowe, zdolność sprzężenia oraz orientację w przestrzeni. Za koordynację ruchową odpowiedzialny jest błędnik oraz układ nerwowy, który poprzez zmysł wzroku, słuchu i czucia rejestruje sygnały, przetwarza je w mózgu i przekazuje do układu ruchu. Ta umiejętność płynnego scalania pojedynczych ruchów w jedną całość, umożliwia wykonywanie kilku czynności jednocześnie oraz chroni człowieka przed urazami i kontuzjami. Często wskutek chorób genetycznych, wrodzonych czy nabytych dochodzi do utraty koordynacji ruchowej czyli ataksji, objawiającej się zaburzeniami chodu i równowagi, uczuciem niezgrabności i brakiem precyzji. Proste badanie równowagi statycznej i dynamicznej, pozwala łatwo ocenić niezborność ruchową Pacjenta.
Badanie nerwów czaszkowych
Badanie palpacyjne punktów wyjścia nerwów czaszkowych, ich ewentualnej bolesności oraz testy związane z czynnością danego nerwu, wymagają dużej wiedzy anatomicznej na temat ich przebiegu. 12 par nerwów czaszkowych klasyfikuje się w trzech grupach. W grupie nerwów zmysłowych występuje nerw węchowy, wzrokowy i przedsionkowo-ślimakowy. Grupa nerwów gałki ocznej i języka zawiera nerwy: okoruchowy, bloczkowy, odwodzący i podjęzykowy. Z kolei do grupy nerwów łuków skrzelowych należą: nerw trójdzielny, twarzowy, językowo-gardłowy, błędny i nerw dodatkowy. Badanie nerwów czaszkowych pozwala wykryć ich uszkodzenia, występujące choroby, dotyczące nerwów lub mięśni, a także zmiany w obrębie pnia mózgu.
Więcej na temat diagnostyki neurologicznej w fizjoterapii i osteopatii dowiesz się na szkoleniu mgr Rafała Bochyńskiego. Sprawdź tutaj: https://versusmedicus.pl/diagnostyka-neurologiczna-w-fizjoterapii-i-osteopatii/
Zobacz także:
- Zrozumieć łańcuchy kompensacyjne – jak układy spiralne powięzi wpływają na postawę i ból?
Ludzkie ciało rzadko porusza się w sposób czysto liniowy, opierając swoją biomechanikę na złożonych wzorcach przestrzennych. Gdy w tych trójwymiarowych taśmach pojawia się usztywnienie, konsekwencje odczuwa cały aparat ruchu. Zrozumienie, jak układy spiralne wpływające na postawę wywołują skomplikowane kompensacje, to klucz do skutecznej diagnostyki i terapii. - Dlaczego ból nie ustępuje? Diagnostyka gałązek skórnych i zespołów uwięźnięcia w praktyce terapeutycznej
Zaburzenia przewodnictwa nerwowego stanowią jedno z największych wyzwań w codziennej praktyce fizjoterapeutycznej i osteopatycznej. Objawy neuropatyczne, takie jak pieczenie, mrowienie czy drętwienie, bardzo często wynikają z mechanicznej kompresji struktur nerwowych na ich przebiegu. Zrozumienie relacji anatomicznych oraz roli drobnych gałązek skórnych pozwala na precyzyjną diagnostykę i wdrożenie skutecznej terapii manualnej. - Rehabilitacja w leczeniu dyskopatii kręgosłupa lędźwiowego
Odcinek lędźwiowy jest najbardziej obciążoną częścią naszego narządu ruchu, przez co najczęściej ulega bolesnym uszkodzeniom. Gdy pojawia się diagnoza świadcząca o uszkodzeniu krążka międzykręgowego, kluczowym krokiem do uniknięcia operacji staje się odpowiednio zaplanowane działanie terapeutyczne. Nowoczesna fizjoterapia dysponuje dziś narzędziami, które pozwalają skutecznie cofnąć objawy bólowe i przywrócić pacjentom pełną swobodę ruchu.